Sowuk çyzgy näme?

1. Sowuk çyzmagyň maksady:

Sowuk çyzgy, materialyň otag temperaturasynda uzalmagydyr. Uzalma prosesinde material ölüden geçýär. Ölüm bilen materialyň gysylmagy arkaly materialyň haç - bölüm meýdany dürli görnüşlere görä üýtgedilip bilner.

Materialyň sowuk çyzgysy materialyň çekilmegini talap edýär, şonuň üçin sowuk çyzuwyň çekiş güýji materialyň hasyllylygyndan ýokary bolmaly. Şol bir wagtyň özünde, sowuk çyzgy materialyň bozulmazlygyny üpjün etmelidir, şonuň üçin sowuk çyzuwyň çekiş güýji materialyň dartyş güýjünden az bolmalydyr.

 

2. Sowuk çyzuwyň erginlere täsiri

Ölçegi

Sowuk çyzmagyň esasy wezipesi materialyň ululygyna gözegçilik etmekdir. Sowuk çyzuw prosesinde galyndy materialy gysar we deformasiýa eder. Öndürijiler dürli galyplary ulanyp, sowuk çyzgydan soň materialyň ululygyna gözegçilik edip bilerler. Taýýar önümiň göwrümi sowuk çyzgydan öň materialyň göwrüminden ep-esli tapawutlanýan bolsa, sowuk çyzgyny çekmek kyn boljakdygyny bellemelidiris. Bu ýagdaýda material birnäçe sowuk çyzgylardan geçmeli. Şol bir wagtyň özünde, sowuk çyzuw prosesinde materialyň haç - bölek meýdany azalýandygy sebäpli, sowuk çyzgydan soň materialyň uzynlygy artar.

 

Şekil

Sowuk çyzuwyň başga bir wezipesi, garyndy materialynyň haç - bölüminiň görnüşini üýtgetmekdir. Formanyň tapawudy galybyň tapawudy bilen kesgitlenýär. Mysal üçin, galyndy inedördül bolsa, sowuk çyzgydan soň materialyň haç - kwadrat bolar. Eger tegelek çyzyk sowuk görnüşde çekilse, sowuk togalanandan soň inedördül çyzyk alynar. Eger material deformasiýa edilmeli we sowuk çekilmeli bolsa, sowuk çyzgydan öň we soň materialyň ölçegleri meňzeş bolmalydygyny bellemelidiris.

 

Faceüzü

Sowuk çyzuwyň garyndysyna üçünji täsiri ýerdir. Haçan-da material galyndydan geçende, galyndy bilen materialyň arasyndaky sürtülme sebäpli materialyň üstündäki hapalar aýrylýar. Bu materiala şuňa meňzeş ýalpyldawuk täsir eder. Gara barlar üçin, sowuk çyzgydan soň, olar açyk barlara öwrülýär. Şeýle-de bolsa, köplenç sowuk çyzgydan soň, materialy ýuwmagy ýa-da üýşürmegi dowam etdireris.

Mehaniki aýratynlyklary

 

Sowuk çyzgy, garyndynyň mehaniki aýratynlyklaryna-da täsir edýär. Metalyň deformasiýasy wagtynda gatylaşma hadysasy ýüze çykýar we sowuk çyzgy hem sowuk deformasiýa prosesi bolup, ol hem gatylaşma hadysasyna sebäp bolýar. Käbir ýagdaýlarda garyndynyň güýjüni dolandyrmak üçin sowuk çyzgy ulanylyp bilner. Elbetde, sowuk çyzgy prosesi sebäpli ýüze çykýan gatylaşma hadysasy ýylylygy bejermek arkaly ýok edilip bilner.